شستشو و گندزدایی (ضدعفونی) سالن مرغ گوشتی قلب فرآیند فاصله بهداشتی بین دو دوره است. اگر این مراحل به درستی انجام نشود، همه عوامل بیماریزا (پاتوژنها) از دوره قبل به دوره جدید منتقل شده و باعث تلفات، کاهش رشد و افزایش مصرف دارو میشوند. هدف نهایی این عملیات، رسیدن به محیطی با حداقل بار میکروبی است. این فرآیند یک کار تدریجی و اصولی است و شامل مراحل زیر میباشد: مرحله ۱: خروج و پاکسازی خشک (پیششستشو) این مرحله قبل از ورود آب به سالن انجام میشود. 1. خروج تجهیزات: دانخوریهای آویز، آبخوریهای قابل حمل، تابلوهای برق و دماسنجها را از سالن خارج کنید تا دسترسی به دیوارها و سقف آسان شود. 2. بارگیری کود (بستر): بستر کهنه (کود مرغی) را به طور کامل با لودر یا اسکرو از سالن خارج کنید. 3. جمعآوری کرک و پر: کرکها و پرهای باقیمانده روی تیرآهنها، دریچهها و پره فنها را با جارو یا برس خشک جمع کنید. این مواد آلی، اگر خیس شوند، تبدیل به خمیر شده و پاک کردنشان بسیار سخت میشود. مرحله ۲: شستشوی اصلی (با آب و مواد شوینده) هدف این مرحله، حذف فیزیکی آلودگیها و چربیها است، زیرا مواد ضدعفونیکننده روی سطوح کثیف و چرب اثر نمیکنند. 1. خیساندن اولیه (Pre-soaking): قبل از شروع شستشو، تمام سطوح را با آب معمولی خیس کنید تا گرد و غبار نشسته و لایه آلودگی نرم شود. 2. استفاده از شوینده (Detergent): · از کارواش (واشر فشار قوی) با آب گرم استفاده کنید. · مواد شوینده قلیایی یا اسیدی مخصوص دامداری را به کار ببرید (شویندههای قلیایی برای حل کردن چربی و پروتئین عالی هستند). · شوینده را روی سطوح بزنید و چند دقیقه صبر کنید تا با آلودگی واکنش دهد. 3. آبکشی با فشار: با فشار آب، تمام کف و آلودگی حل شده را از روی سقف، دیوارها، کف، دریچهها، پشت و جلوی فنها پاک کنید. ترتیب شستشو: · از سقف شروع کنید. · سپس دیوارها (از بالا به پایین). · در نهایت کف. مرحله ۳: خشک شدن اولیه پس از شستشو، درها و دریچهها را باز بگذارید تا سالن کاملاً خشک شود. رطوبت، دشمن ضدعفونی است. اگر سطح مرطوب باشد، مواد ضدعفونی رقیق شده و اثر خود را از دست میدهند. مرحله ۴: ضدعفونی (گندزدایی) پس از خشک شدن کامل، نوبت به کشتن میکروبهای باقیمانده میرسد. 1. انتخاب ماده ضدعفونی: · از مواد تایید شده توسط سازمان دامپزشکی استفاده کنید. · بهتر است هر چند دوره یک بار، نوع ماده ضدعفونی را عوض کنید (چرخش دارویی) تا میکروبها مقاوم نشوند. · نمونه مواد: فرمالین، ترکیبات یددار (یدوفور)، پراکسید هیدروژن، پراستیک اسید، یا ترکیبات آمونیوم چهارظرفیتی (QACs) . 2. روش پاشش: · از سمپاش پشتی یا بهتر از آن، مهپاش سرد (Cold Fogger) استفاده کنید. مهپاش ذرات ریز ماده ضدعفونی را در هوا معلق میکند و به تمام زوایا (شکافها، زیر تجهیزات) نفوذ میکند. · پاشش را از انتهای سالن شروع کرده و به سمت درب خروجی حرکت کنید تا مجبور به راه رفتن روی سطح ضدعفونی شده نباشید. 3. زمان تماس (Contact Time): ماده ضدعفونی باید حداقل چند ساعت (مثلاً ۲ تا ۴ ساعت یا طبق دستور کارخانه) روی سطوح بماند تا اثر کند. مرحله ۵: شستشوی مخازن و لولههای آب · آب باقیمانده در مخازن و لولهها را تخلیه کنید. · مخزن را با برس و مواد شوینده بشویید. · سیستم آبخوری را با مواد ضدعفونیکننده مجاز (مانند پراکسید یا کلر) پر کرده و چند ساعت نگه دارید تا بیوفیلم داخل لولهها از بین برود. · سپس به طور کامل با آب تمیز آبکشی کنید. مرحله ۶: مبارزه با حشرات و جوندگان · پس از خشک شدن سالن و قبل از ورود جوجه، در اطراف سالن و مسیرهای رفت و آمد، طعمههای مخصوص جوندهکش (موش و رات) پخش کنید. · در صورت مشاهده حشرات، از حشرهکشهای مجاز در اطراف سالن استفاده کنید. مرحله ۷: استراحت بهداشتی (بیکاری) پس از اتمام ضدعفونی، سالن را ببندید و تا روز جوجهریزی، هیچ کس اجازه ورود به آن را نداشته باشد. این دوره "استراحت" به تکمیل اثر ضدعفونی و خشک ماندن کامل محیط کمک میکند. مرحله ۸: آمادهسازی پیش از جوجهریزی (پس از اتمام دوره استراحت) 1. بستر جدید: پوشال یا خاکاره تمیز و ضدعفونی شده را با ضخامت استاندارد (۵-۱۰ سانتیمتر) پهن کنید. 2. چیدن تجهیزات: دانخوریها و آبخوریهای تمیز را در جای خود بچینید. 3. پیشگرمایش: ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از ورود جوجه، سیستم گرمایشی را روشن کنید تا دمای بستر و هوا به حد مطلوب (۳۲-۳۳ درجه) برسد. نتیجهگیری شستشو و گندزدایی یک فرآیند زنجیرهای است: پاکسازی خشک ← شستشوی تر (با شوینده) ← آبکشی ← خشک کردن ← ضدعفونی ← استراحت اگر هر یک از این حلقهها حذف شود (مثلاً شوینده به کار نرود یا خشک کردن کامل انجام نشود)، زنجیره شکسته شده و گله جدید با محیطی آلوده مواجه خواهد شد.