کمبود ویتامین‌ها در مرغ‌های گوشتی به دلیل رشد بسیار سریع آن‌ها (که متابولیسم بالایی را می‌طلبد) خیلی زود خود را نشان می‌دهد. شناسایی به‌موقع این علائم می‌تواند از تلفات گسترده و عقب‌ماندگی گله جلوگیری کند. در اینجا مهم‌ترین علائم کمبود ویتامین‌ها در مرغ گوشتی آورده شده است: ### ۱. ویتامین‌های محلول در چربی - **ویتامین A (رشد و ایمنی):** * **علائم:** کاهش رشد، پرهای ژولیده، خروج ترشحات از چشم و بینی (شبیه سرماخوردگی)، و در موارد شدید به وجود آمدن لکه‌های سفید در گلو و مری. این جوجه‌ها در برابر بیماری‌های تنفسی بسیار آسیب‌پذیر می‌شوند. - **ویتامین D3 (اسکلت‌بندی):** * **علائم:** بیماری **راشیتیسم (نرمی استخوان)**. پاها سست می‌شوند و جوجه توان راه رفتن ندارد. منقار و استخوان‌ها نرم و لاستیکی می‌شوند. مرغ‌ها برای راه رفتن از بال‌های خود کمک می‌گیرند. - **ویتامین E (سیستم عصبی و ایمنی):** * **علائم:** بیماری **جوجه دیوانه (انسفالومالاسی)**. جوجه سر خود را به عقب یا بین پاها برمی‌گرداند، دچار تشنج می‌شود و دور خود می‌چرخد. همچنین ممکن است باعث تجمع مایع زیر پوست (خیز) شود. - **ویتامین K (انعقاد خون):** * **علائم:** خونریزی‌های خودبه‌خودی زیر پوست، روی سینه و بال‌ها. اگر جوجه واکسینه شود یا نوک‌چینی شود، خونریزی‌اش بند نمی‌آید. ### ۲. ویتامین‌های گروه B (متابولیسم و اعصاب) - **ویتامین B1 (تیامین):** * **علائم:** حالت **ستاره‌نگری (Star Gazing)**. جوجه سرش را کاملاً به سمت بالا و عقب می‌گیرد و روی مفاصل خرگوشی می‌نشیند. - **ویتامین B2 (ریبوفلاوین):** * **علائم:** **فلجی پنجه کجی (Curled Toe Paralysis)**. انگشتان پای جوجه به سمت داخل جمع و قفل می‌شوند و جوجه عملاً روی ساق پا راه می‌رود. این یکی از شایع‌ترین کمبودها در مرغداری‌هاست. - **ویتامین B6 (پیروکسیدین):** * **علائم:** حرکات عصبی شدید، دویدن‌های بی‌هدف و تشنج‌های ناگهانی که منجر به مرگ می‌شود. - **ویتامین B12 و اسید فولیک:** * **علائم:** کم‌خونی شدید، رنگ‌پریدگی تاج و ریش، و ایجاد اختلال در پر درآوری (پرهای نامنظم و شکسته). ### ۳. ویتامین C (ضد استرس) مرغ‌ها معمولاً این ویتامین را در بدن می‌سازند، اما در شرایط **استرس گرمایی** یا بیماری، تولید داخلی کفاف نمی‌دهد. - **علائم:** افزایش تلفات در گرما، خونریزی‌های نقطه‌ای کوچک در عضلات و ضعیف شدن پوسته تخم‌مرغ (در مرغ‌های مادر). --- ### دلایل اصلی بروز کمبود ویتامین در گله: 1. **کیفیت پایین مکمل:** استفاده از مکمل‌های ویژه‌ای که تاریخ مصرف آن‌ها گذشته یا در جای گرم نگهداری شده‌اند (ویتامین‌ها به حرارت و نور حساس‌اند).