**سموم قارچی (مایکتوکسینها)** یکی از خطرناکترین دشمنان پنهان در مرغداریها هستند. این سموم در اثر رشد قارچها در مواد اولیه (ذرت، سویا، گندم) یا حتی در دان آماده (در انبار یا سیلوهای مرغداری) تولید میشوند. نکته خطرناک اینجاست که سموم قارچی با پختن دان یا حرارتِ پلتساز از بین نمیروند و حتی در مقادیر بسیار کم، خسارات سنگینی به بار میآورند. ### ۱. انواع مهم سموم قارچی و علائم آنها - **آفلاتوکسین (Aflatoxin):** مشهورترین سم قارچی است که مستقیماً به **کبد** حمله میکند. * *علائم:* زرد شدن کبد در کالبدگشایی، خونریزیهای زیرپوستی، کاهش شدید رشد و رنگپریدگی پاها و منقار. - **اوکراتوکسین (Ochratoxin):** هدف اصلی این سم **کلیهها** هستند. * *علائم:* افزایش شدید مصرف آب، اسهال گچی (تجمع اورات)، و تورم کلیهها. - **تی-۲ (T-2 Toxin):** این سم خاصیت سوزانندگی دارد. * *علائم:* ایجاد زخم در دهان، زبان و چینه دان مرغ. جوجهها به دلیل درد دهان از خوردن دان امتناع میکنند. - **فومونیزین و زیرالنون:** باعث تضعیف سیستم ایمنی و اختلال در دستگاه تولیدمثل (در مرغهای مادر) میشوند. ### ۲. خطرات اصلی برای گلههای گوشتی - **سرکوب سیستم ایمنی (Immunosuppression):** این بزرگترین خطر است. سموم قارچی باعث میشوند واکسنها (مثل نیوکاسل یا آنفولانزا) عمل نکنند. گلهای که سم قارچی خورده، با کوچکترین ویروسی از پا در میآید. - **کاهش ضریب تبدیل:** سموم قارچی دیواره روده را تخریب کرده و مانع جذب ویتامینها و پروتئین میشوند. شما دان گرانقیمت میدهید اما مرغ وزن نمیگیرد. - **ناهمگونی گله:** در یک سالن، تعدادی از مرغها درشت و تعدادی بسیار ریز میمانند، چون حساسیت پرندهها به سموم متفاوت است. ### ۳. پیشگیری و مدیریت (راهکارهای عملی) #### الف) مدیریت انبار و سیلو - **کنترل رطوبت:** قارچها برای رشد به روده نیاز دارند. رطوبت دان باید زیر ۱۳ درصد باشد. - **نظافت سیلوها:** دانهای قدیمی که به دیواره سیلو میچسبند، کانون تولید قارچ هستند. سیلوها باید بین دو دوره کاملاً تخلیه و ضدعفونی شوند. #### ب) استفاده از توکسینبایندر (سمزدای خوراک) استفاده از یک **توکسینبایندر** باکیفیت در دان مرغ گوشتی الزامی است. این مواد دو نوع هستند: - **معدنی (رسی):** مثل بنتونیتها که فقط برخی سموم مثل آفلاتوکسین را جذب میکنند. - **آلی (دیواره مخمر):** که طیف وسیعتری از سموم را جذب میکنند. - *توصیه:* از توکسینبایندرهای **«مولتیکامپوننت»** (ترکیبی) استفاده کنید که هم سم را جذب کنند و هم کبد را تقویت نمایند. #### ج) افزودن مهارکنندههای قارچ