در صنعت پرورش مرغ گوشتی، برخی اشتباهات به ظاهر ساده میتوانند فاجعهبار باشند و منجر به تلفات سنگین و ضرر اقتصادی هنگفت شوند. این اشتباهات معمولاً در سه حوزه اصلی مدیریت، تغذیه و بهداشت رخ میدهند.
در اینجا مهمترین اشتباهات رایج که مستقیماً باعث افزایش تلفات میشوند، به تفکیک دستهبندی شدهاند:
۱. اشتباهات مدیریتی (مرگبارترین و شایعترین)
· عدم آمادهسازی صحیح سالن (تنظیم دما و بستر):
· مشکل: اگر سالن قبل از ورود جوجهها به دمای مطلوب (۳۲-۳۳ درجه سانتیگراد) نرسیده باشد، جوجهها دچار سرما شده، تجمع میکنند و یکدیگر را خفه میکنند یا تلفات ناشی از سرمازدگی رخ میدهد.
· نتیجه: تلفات بالا در هفته اول.
· تهویه نامناسب:
· مشکل: بستن کامل دریچهها به دلیل ترس از سرما، باعث تجمع گازهای سمی مانند آمونیاک و دیاکسید کربن میشود. آمونیاک بالا به دستگاه تنفسی آسیب زده و زمینه را برای بیماریهای تنفسی کشنده فراهم میکند. کمبود اکسیژن نیز مستقیماً منجر به خفگی میشود.
· نتیجه: بیماریهای تنفسی مزمن، آسیت (تورم شکمی) و تلفات.
· تراکم بیش از حد:
· مشکل: نگهداری تعداد بیش از حد جوجه در واحد سطح، باعث افزایش رقابت بر سر آب و دان، استرس حرارتی و افزایش انتشار بیماری میشود.
· نتیجه: تلفات ناشی از خفگی، گرمازدگی و شیوع سریع بیماری.
· برق رفتگی و خاموشی ناگهانی:
· مشکل: قطع شدن ناگهانی برق در فصول سرد یا گرم و نبود سیستم هشدار یا ژنراتور اضطراری.
· نتیجه: تلفات گسترده بر اثر سرما یا گرما (شوک حرارتی) در عرض چند ساعت.
۲. اشتباهات تغذیهای و آبخوری
· کمبود آب یا قطعی آب:
· مشکل: مرغهای گوشتی به شدت به آب وابسته هستند. قطعی آب حتی برای چند ساعت، به ویژه در سنین بالا و هوای گرم، منجر به کمآبی شدید و مرگ میشود.
· نتیجه: تلفات ناگهانی و بالا. همچنین پس از رفع قطعی، هجوم ناگهانی به آبخوریها ممکن است باعث خفگی یا پریدن روی هم شود.
· عدم دسترسی کافی به دانخوری و آبخوری:
· مشکل: تعداد کم آبخوریها یا دانخوریها باعث میشود پرندگان ضعیفتر نتوانند به اندازه کافی تغذیه کنند. این پرندگان ضعیف شده، زودتر در برابر بیماریها تسلیم میشوند.
· نتیجه: حذف (تلفات) پرندگان ریزجثه و ضعیف.
· جا به جایی ناگهانی دان:
· مشکل: تعویض ناگهانی نوع دان بدون دوره تطبیق، باعث ایجاد سندرم آسیت (تجمع مایع در شکم) و نارسایی قلبی در گلههای گوشتی که مستعد رشد سریع هستند، میشود.
· نتیجه: تلفات در سنین پایانی دوره.
۳. اشتباهات بهداشتی و بیماریها
· عدم رعایت امنیت زیستی (بایوسکیوریتی):
· مشکل: ورود و خروج افراد، وسایل و خودروهای آلوده بدون ضدعفونی. این مهمترین راه ورود بیماریهای ویروسی کشنده مانند آنفولانزا و نیوکاسل است.
· نتیجه: تلفات گسترده و بعضاً حذف کل گله.
· تأخیر در تشخیص و درمان بیماری:
· مشکل: نادیده گرفتن علائم اولیه بیماری (مانند کسل بودن، کاهش اشتها، صداهای تنفسی) و دیر اقدام کردن.
· نتیجه: گسترش بیماری به کل سالن و افزایش شدید تلفات.
· واکسیناسیون اشتباه یا بیکیفیت:
· مشکل: استفاده از واکسنهای تاریخ گذشته، نگهداری نامناسب واکسن در یخچال، یا روش اشتباه واکسیناسیون (مثلاً آب آشامیدنی حاوی کلر).
· نتیجه: عدم ایمنیزایی و ابتلای گله به بیماری در سنین بالاتر.
۴. اشتباهات در کنترل شرایط محیطی
· استرس حرارتی (گرمازدگی):
· مشکل: بالا رفتن دما در ساعات پایانی روز و خاموش کردن فنها یا کمبود هواکش. مرغها به دلیل نداشتن غدد عرقزا، توانایی کمی در تحمل گرما دارند.
· نتیجه: لهیدگی و خفگی در اثر تجمع در کنار دیوارها و تلفات ناگهانی و گسترده.
خلاصه و راهکار
برای کاهش تلفات، باید یک نگاه دقیق و پیشگیرانه داشت:
1. چکهای روزانه: دما، تهویه، وضعیت آب و دان و رفتار گله را هر روز چند بار بررسی کنید.
2. پیشگیری: واکسیناسیون به موقع و رعایت شدید امنیت زیستی را جدی بگیرید.
3. آمادگی: حتماً برای قطعی برق و خرابی تجهیزات (هشدار دهنده و ژنراتور) برنامه داشته باشید.
4. مشاوره: در صورت مشاهده هر گونه علامت غیرعادی، سریعاً با دامپزشک مشورت کنید، نه همسایه یا داروخانه.