حذف مرغ‌های بیمار، ضعیف و وازده (Culling) یکی از سخت‌ترین تصمیمات برای مرغدار است، اما از نظر فنی و اقتصادی، این کار یکی از **حیاتی‌ترین ارکان موفقیت** در پرورش مرغ گوشتی محسوب می‌شود. نگه داشتن یک مرغ بیمار در سالن، مثل نگه داشتن یک بمب ساعتی متحرک است. در ادامه، اصول مدیریت حذف و کنترل جمعیت گله آورده شده است: ### ۱. چرا حذف مرغ بیمار واجب است؟ - **پیشگیری از همه‌گیری:** مرغ بیمار منبع تولید و انتشار ویروس و باکتری است. با حذف یک مرغ در مراحل اولیه بیماری، می‌توانید جان هزاران مرغ دیگر را نجات دهید. - **بهبود ضریب تبدیل (FCR):** مرغ‌های بیمار و وازده دان مصرف می‌کنند اما وزن نمی‌گیرند. این یعنی هدررفت مستقیم گران‌ترین نهاده تولید. - **افزایش یکنواختی:** با حذف مرغ‌های بسیار ریز، میانگین وزن و یکنواختی گله بالا رفته و در زمان فروش سود بیشتری نصیب شما می‌شود. - **رفاه حیوانات:** مرغی که فلج شده یا به شدت بیمار است، زجر می‌کشد. حذف انسانی این پرندگان نوعی رفتار اخلاقی در پرورش است. ### ۲. چه مرغ‌هایی را باید حذف کرد؟ (لیست سیاه) در هر بار بازدید از سالن، به دنبال این نشانه‌ها بگردید و این مرغ‌ها را خارج کنید: - **مرغ‌های فلج و لنگ:** پرندگانی که به دلیل مشکلات اسکلتی یا عصبی نمی‌توانند به آب‌خوری و دان‌خوری برسند. - **جوجه‌های وازده (Runts):** جوجه‌هایی که جثه‌شان بسیار کوچک مانده و پرهایشان به هم ریخته و کثیف است. - **بیماران تنفسی شدید:** مرغ‌هایی که با دهان باز نفس می‌کشند و صدای خس‌خس (رال تنفسی) واضح دارند. - **مرغ‌های کز کرده:** پرندگانی که گوشه‌ای کز کرده، بال‌هایشان افتاده و چشمانشان بسته است. - **مرغ‌های با شکم بزرگ (آسیت):** مرغ‌هایی که شکمشان آب آورده و کبود شده است (این‌ها معمولاً قبل از بارگیری تلف می‌شوند). ### ۳. روش صحیح شناسایی و حذف - **بازدید روزانه:** حذف باید یک کار روزانه باشد، نه هفته‌ای یکبار. بهترین زمان، صبح زود یا هنگام توزیع دان است (زمانی که مرغ‌های سالم برای خوردن دان بلند می‌شوند، بیمارها مشخص می‌شوند). - **آرامی در کار:** هنگام گرفتن مرغ بیمار، از ایجاد بدو بدو و وحشت در بقیه گله خودداری کنید. - **حذف انسانی:** پرنده باید به روشی حذف شود که کمترین درد را بکشد (معمولاً با روش جابجایی مهره‌های گردن که سریع و بدون خونریزی است). ### ۴. مدیریت تلفات و مرغ‌های حذفی - **خروج فوری:** هرگز مرغ تلف شده یا حذفی را حتی برای یک ساعت درون سالن یا در راهروی ورودی رها نکنید. - **کالبدگشایی:** قبل از معدوم‌سازی، چند قطعه از مرغ‌های حذفی یا تلف شده را کالبدگشایی کنید (یا به دامپزشک نشان دهید) تا علت دقیق مشکل را بفهمید.