مدیریت تراکم (Stocking Density) یکی از حساس‌ترین بخش‌های پرورش مرغ گوشتی است. با افزایش سن، وزن و حجم بدن مرغ به صورت تصاعدی بالا می‌رود. اگر تراکم به درستی مدیریت نشود، تمام تلاش‌های شما در بخش تغذیه و واکسیناسیون به دلیل **کمبود اکسیژن** و **افزایش گرمای داخلی بدن گله** هدر می‌رود. در ادامه، اصول مدیریت فضا از روز اول تا پایان دوره آمده است: ### ۱. استراتژی «توسعه تدریجی» (Brooding Area Expansion) اشتباه بزرگ این است که از روز اول کل سالن را در اختیار جوجه قرار دهید. - **روز ۱ تا ۳:** جوجه‌ها باید در فضای محدودی (حدود یک‌سوم یا یک‌چهارم سالن) باشند تا به راحتی به منابع گرما، آب و دان دسترسی پیدا کنند. - **از روز ۴ به بعد:** هر ۲ تا ۳ روز یکبار، پارتیشن‌ها (حصارها) را عقب ببرید. - **هدف:** تا روز ۱۰ تا ۱۴ (بسته به فصل و نژاد)، جوجه‌ها باید در کل سالن پخش شده باشند. توسعه تدریجی باعث می‌شود بستر در کل سالن به یکباره خیس نشود و گرم کردن سالن در روزهای اول ارزان‌تر تمام شود. ### ۲. استانداردهای تراکم در پایان دوره تراکم استاندارد بر اساس **کیلوگرم گوشت در هر متر مربع** محاسبه می‌شود، نه فقط تعداد قطعه. - **استاندارد معمول:** ۳۰ تا ۳۴ کیلوگرم گوشت در هر متر مربع (حدود ۱۰ تا ۱۲ قطعه مرغ ۲.۸ کیلویی). - **در سالن‌های مدرن (با تهویه تونلی و پد کولینگ):** می‌توان تا ۳۸ یا حتی ۴۰ کیلوگرم در متر مربع جوجه‌ریزی کرد. - **در تابستان:** حتماً تراکم را ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش دهید تا فضای بیشتری برای جابجایی هوا بین بدن مرغ‌ها وجود داشته باشد. ### ۳. علائم خطر تراکم بیش از حد وقتی تراکم از حد مجاز بگذرد، نشانه‌های زیر ظاهر می‌شوند: - **کاهش یکنواختی (Uniformity):** مرغ‌های قوی‌تر اجازه نمی‌دهند ضعیف‌ترها به دان‌خوری برسند. - **مشکلات پا و سوختگی بستر:** به دلیل مدفوع زیاد در واحد سطح، بستر سریعاً خیس شده و باعث زخم کف پا می‌شود. - **خراشیدگی پوست:** وقتی مرغ‌ها برای رسیدن به آب و دان روی سر و کول هم می‌روند، با پنجه‌ها پوست هم را زخمی می‌کنند که منجر به عفونت (سلولیت) و حذف در کشتارگاه می‌شود. - **استرس گرمایی پنهان:** حتی اگر دماسنج سالن ۲۴ درجه را نشان دهد، دمای بین بدن دو مرغ که به هم چسبیده‌اند می‌تواند بالای ۳۵ درجه باشد. ### ۴. مدیریت «پارتی‌زنی» (Thinning) برای کنترل تراکم اگر متوجه شدید تراکم در هفته‌های آخر زیاد است، بهترین راهکار **فروش بخشی از گله** است. - در سن ۳۵ تا ۳۸ روزگی، حدود ۱۵ تا ۲۵ درصد گله را (معمولاً مرغ‌های سبک‌تر یا سایز رستورانی) بفروشید. - این کار باعث می‌شود فضای حیاتی، اکسیژن و دسترسی به دان برای مرغ‌های باقی‌مانده دوبرابر شود و آن‌ها در هفته آخر رشد انفجاری داشته باشند.